India

હવે દૂધમાંથી બનેલું જ કહેવાશે ‘પનીર’, એનાલોગ પનીર પર દેશવ્યાપી પ્રતિબંધની તૈયારી

FSSAI એનાલોગ પનીર સામે દેશભરમાં વધુ કડક કાર્યવાહી કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. દૂધના બદલે વનસ્પતિ તેલ અથવા અન્ય વિકલ્પોથી બનેલા ઉત્પાદનને ‘પનીર’ તરીકે વેચી શકાશે નહીં. સાથે જ ઓનલાઇન ખાદ્ય વસ્તુઓ વેચતા પ્લેટફોર્મને પેકિંગ અને એક્સપાયરી સંબંધિત માહિતી ગ્રાહકને ખરીદી પહેલાં બતાવવા માટે 30 સપ્ટેમ્બર સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો છે.

desk@kuberanowPublished On : 3 Sept 2026

PANEER — દેશભરમાં એનાલોગ પનીર પર લગામની તૈયારીAI GENERATED IMAGE

દેશમાં એનાલોગ પનીરના વેચાણ સામે હવે વધુ કડક કાર્યવાહી થઈ શકે છે. Food Safety and Standards Authority of India (FSSAI) આવા ઉત્પાદનો પર દેશવ્યાપી પ્રતિબંધ મૂકવા અંગે વિચાર કરી રહ્યું છે. FSSAIના CEO રજિત પુન્હાનીના જણાવ્યા પ્રમાણે એનાલોગ પનીર અંગે વિવિધ રાજ્યોમાં કાર્યવાહી ચાલી રહી છે અને આ મુદ્દે દેશભરમાં વધુ કડક નિર્ણય લેવામાં આવી શકે છે.

શું છે એનાલોગ પનીર?

સામાન્ય પનીર દૂધમાંથી બનાવવામાં આવે છે. જ્યારે એનાલોગ પનીર અથવા cheese analogueમાં દૂધની ચરબીના બદલે વનસ્પતિ તેલ સહિતના વિકલ્પોનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. FSSAIએ એપ્રિલ 2026માં જ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે cheese analogueને ‘પનીર’ તરીકે વેચવું ગંભીર કાયદાકીય ઉલ્લંઘન છે. ઉત્પાદકોએ આવા ઉત્પાદનોનું સાચું અને સ્પષ્ટ નામ દર્શાવવું જરૂરી છે. એટલે ગ્રાહકને દૂધમાંથી બનેલું અસલી પનીર હોવાનો ભ્રમ થાય તે રીતે એનાલોગ ઉત્પાદન વેચી શકાશે નહીં.

દેશવ્યાપી પ્રતિબંધની તૈયારી

હાલ કેટલાક રાજ્યો એનાલોગ પનીર સામે કાર્યવાહી કરી ચૂક્યા છે. હવે FSSAI આ અંગે દેશવ્યાપી સ્તરે પ્રતિબંધ મૂકવા પર વિચાર કરી રહ્યું છે. પરંતુ હાલમાં તેને અંતિમ દેશવ્યાપી પ્રતિબંધ તરીકે જોવો યોગ્ય નથી. FSSAI તરફથી રાષ્ટ્રીય સ્તરે અંતિમ પ્રતિબંધની સત્તાવાર જાહેરાત હજુ થવાની બાકી છે.

ઓનલાઇન ફૂડ વેચાણ પર પણ કડકાઈ

FSSAI હવે e-commerce અને quick-commerce પ્લેટફોર્મ પર વેચાતી ખાદ્ય વસ્તુઓની માહિતી અંગે પણ કડક બની રહ્યું છે. ઓનલાઇન ગ્રાહક જ્યારે કોઈ ખાદ્ય વસ્તુ ખરીદે ત્યારે તેને ઉત્પાદનની પેકિંગ અથવા ઉત્પાદન સંબંધિત તારીખ અને expiry details ખરીદી કરતાં પહેલાં જ દેખાય તે દિશામાં પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. આ માટે ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મને 30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો હોવાનું FSSAIના CEOએ જણાવ્યું છે.

પ્લેટફોર્મ માત્ર ‘Aggregator’ કહીને જવાબદારી ટાળી નહીં શકે

FSSAIના જણાવ્યા પ્રમાણે ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ પોતાને માત્ર મધ્યસ્થી અથવા aggregator ગણાવીને તેના પ્લેટફોર્મ પર વેચાતી ખાદ્ય વસ્તુઓની જવાબદારીમાંથી બહાર રહી શકશે નહીં.ખરાબ કે સમયમર્યાદા પૂરી થઈ ગયેલી ખાદ્ય વસ્તુઓ ઓનલાઇન ન વેચાય અને ગ્રાહકને ખરીદી પહેલાં યોગ્ય માહિતી મળે તેના પર નિયમનકારનું ધ્યાન છે.

ગ્રાહકો માટે શું બદલાશે?

નવા નિયમો અમલમાં આવ્યા બાદ ઓનલાઇન ખાદ્ય વસ્તુ ખરીદતી વખતે ગ્રાહકને ઉત્પાદન કેટલું જૂનું છે અને તેની ઉપયોગની અંતિમ તારીખ શું છે તે ખરીદી પહેલાં જ જાણી શકાશે. આ સાથે પનીર જેવા ઉત્પાદનોમાં પણ નામ અને વાસ્તવિક સામગ્રી વચ્ચે સ્પષ્ટતા રાખવી પડશે. એટલે દૂધમાંથી ન બનેલા ઉત્પાદનને સામાન્ય પનીર તરીકે રજૂ કરવું મુશ્કેલ બનશે.